Informacja
              dot, projektowanej metody pracy operacyjnej - weryfikacji postaw

Zwiększanie skuteczności wykrywania nieuczciwych policjantów wiąże się wprost z misją zawodu policjant oraz oczekiwaniami społecznymi co do podnoszenia poziomu efektywności
pracy Policji oraz profesjonalnej, uczciwej służby jej funkcjonariuszy.

Strukturalnym elementem tworzonego w Policji systemu antykorupcyjnego jest Biuro Spraw Wewnętrznych KGP, które powinno być wyposażone w ofensywne rozwiązania prawne umożliwiające podniesienie poziomu efektywności procesu wykrywczego.

Aktualnie obowiązujące instrumentarium prawne nie gwarantuje skuteczności działania BSW w sytuacjach, w których dostępnymi metodami nie można uzyskać materiału dowodowego.

Należą do nich sprawy z niechlubnej strony „praktyki policyjnej", które nie są zgłaszane przez „pokrzywdzonych", np. sprawy związane z kradzieżą przedmiotów z miejsc zdarzeń, okradaniem dilerów narkotyków, prostytutek lub sutenerów, złodziei, czy też ich pobić przez policjantów, czy wreszcie bezczynność procesowa. W tego typu sprawach, mimo wiedzy o zjawisku, obowiązujące metody pracy operacyjnej nie przynoszą efektów, z uwagi na zmowę obu stron (policjant/przestępca lub zdecydowaną przewagę policjanta (wiarygodność), jako stróża prawa.

W tych szczególnych sprawach zastosowanie nowych, niekonwencjonalnych, proaktywnych metod pracy przyniosłoby wymierne rezultaty.
Po rozpoznaniu możliwości stosowania weryfikacji, można by stosować tę metodę:
• nieprawidłowości w toku kontroli drogowych
• wadliwe wykonywanie czynności służbowych w miejscu zdarzenia
• fałszowanie dokumentacji
• traktowanie osób zatrzymanych niezgodnie z przepisami
• okradanie osób zatrzymanych, zwłaszcza nietrzeźwych
• nie podejmowanie czynności służbowych
• przywłaszczanie rzeczy znalezionych
• ujawnianie informacji niejawnych
Przyczynkiem do rozszerzenia spectrum metod działania BSW są pozytywne doświadczenia innych Policji, min. komórki spraw wewnętrznych Departamentu Policji Nowego Jorku (IAB NYPD) w zwalczaniu przestępczości we własnych szeregach. Dzięki wyposażeniu tamtejszego „BSW" w nowe metody działania, w tym „test integracji" (integralność zachowań z zasadami, procedurami, przepisami, celami obowiązującymi w służbie) pozwalającego na pełny monitoring działań funkcjonariuszy na służbie, znacząco zmniejszyła się przestępczość w policji nowojorskiej i wzrosła jakość jej pracy.

Inspirowany dobrą praktyką policji nowojorskiej, która szczyci się wysokim poziomem skuteczności w walce z przestępczością, w tym z przestępczością we własnych szeregach, jak również innymi naruszeniami prawa Komendant Główny Policji decyzją nr 643 z dnia 15 listopada 2006 r. powołał zespół do opracowania projektu rozwiązań prawnych umożliwiających stosowanie proaktywnej metody weryfikowania uczciwości kadr Policji.
Zespół zakończył prace w I kwartale br.

W wyniku prac zespołu wypracowano projekt ustawowych rozwiązań prawnych, umożliwiający stosowanie nowej metody, którą nazwano weryfikacją postaw policjantów.

Problematyka ta była również przedmiotem prac panelowych w dniu 26 czerwca br. Podczas konferencji pt. „Kierunki działań antykorupcyjnych w organach administracji państwowej".
Dzięki upublicznieniu idei testów weryfikacji dopracowano brzmienie projektu art. 19c ustawy o Policji (projekt został przekazany do Biura Prawnego KGP pismem l.dz. Da-1493/07 z dnia 11.07.07). Polegałyby one na wyposażeniu centralnego organu Policji w rozwiązanie prawne pozwalające na ofensywne, efektywniejsze zapobieganie i ściganie przestępczości w Policji.

Za wyznaczniki wprowadzenia nowej metody przyjęto następujące przesłanki:

1. Konieczność podnoszenia poziomu świadomości policjantów o obowiązku działania
zgodnie z przepisami i procedurami, co bezsprzecznie będzie miało wpływ na wzrost profesjonalizmu i uczciwości w działaniach kadr Policji.

2. Zmienianie mentalności środowiska policyjnego w wymiarze pełnej transparentności
działań jej funkcjonariuszy.

3. Oczekiwania społeczne dotyczące profesjonalnego, w tym uczciwego wykonywania zadań przez Policję (przykłady prowokacji stosowanych przez dziennikarzy w stosunku do policjantów, obnażają słabe punkty formacji (ludzkie działanie), a niekiedy ośmieszają ją. Każde niezgodne z prawem zachowanie funkcjonariusza jest piętnowane przez opinię publiczną oczekującą od tej grupy zawodowej wyższych standardów etycznych oraz skutecznego radzenia sobie z negatywnymi zjawiskami w służbie w ramach własnych rozwiązań.

Istotą weryfikacji byłoby uczestniczące sprawdzenie działań policjantów (ich postawy zawodowej) - podejrzewanych o popełnienie przestępstwa - w symulowanych zdarzeniach lub naturalnych sytuacjach wymagających podjęcia czynności służbowych. Zachowania funkcjonariuszy, ich decyzje byłyby monitorowane z zastosowaniem środków techniki operacyjnej lub weryfikowane w bezpośrednim kontakcie.

Metodę można by zastosować w wypadku uzasadnionego przypuszczenia popełnienia umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego przez funkcjonariusza Policji w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (osobę pełniącą funkcję publiczną w związku z pełnioną funkcją). Policja mogłaby dokonać weryfikacji jego zachowań przez poddanie go próbie w warunkach wykreowanych zdarzeń wyczerpujących znamiona tego lub podobnego typu czynu zabronionego, stwarzających możliwość popełnienia przestępstwa. Weryfikacja mogłaby dotyczyć wszystkich czynów zabronionych, z wyjątkiem tych, gdzie stosowanie metody mogłoby bezpośrednio narazić osoby weryfikowane lub osoby trzecie na utratę życia lub zdrowia (zastrzeżenie to nie dotyczy osób przeprowadzających weryfikację).

Metoda ta mogłaby być stosowana, gdy inne środki okazałyby się bezskuteczne albo zachodziłoby wysokie prawdopodobieństwo, że będą nieskuteczne lub nieprzydatne. W czasie przeprowadzania weryfikacji niedopuszczalne byłoby stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej.

Stosowanie metody powinno spowodować zwiększenie identyfikacji nieuczciwych policjantów, ale przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie, wpływając na zachowania funkcjonariuszy, a w konsekwencji zmianę ich postaw etycznych, podniesienie poziomu uczciwości i jakości pracy.

Proponowane brzmienie art. 19 c ustawy o Policji.

uwzględniające zmiany omawiane podczas panelu roboczego w ramach konferencji pt. „Kierunki działań antykorupcyjnych w organach administracji państwowej", zorganizowanej przez PPBW, AE w Poznaniu oraz przy udziale BSW KGP w dniach 25-27.06.2007 r. oraz uwagi zgłoszone przez Departament Prawny MSWiA w piśmie l.dz. DP-I-161/07/JP z dnia 31.05.2007 r.

„Art. 19c

1. Jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez funkcjonariusza Policji w związku z pełnieniem obowiązków służbowych umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, czynności operacyjno-rozpoznawcze Policji mogą polegać na weryfikacji jego zachowania przez poddanie go próbie w warunkach wykreowanych zdarzeń mogących wyczerpywać znamiona tego lub podobnego typu czynu zabronionego, stwarzających możliwość popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.

2. Wykreowane zdarzenia, o których mowa w ust. 1, mogą obejmować wszystkie czyny zabronione z wyjątkiem tych, których popełnienie może bezpośrednio narazić osoby weryfikowane lub osoby trzecie na utratę życia lub zdrowia, z wyłączeniem osób przeprowadzających weryfikację.

3. Weryfikację przeprowadza się, gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że będą nieskuteczne lub nieprzydatne.

4. W czasie przeprowadzania weryfikacji niedopuszczalne jest stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej.

5. Weryfikacja podlega niejawnej rejestracji za pomocą urządzeń służących do rejestracji obrazu lub dźwięku.

6. Sąd okręgowy, właściwy miejscowo ze względu na siedzibę wnioskodawcy, może zarządzić weryfikację na pisemny wniosek Komendanta Głównego Policji lub upoważnionego przez Komendanta Głównego Policji kierownika komórki organizacyjnej Komendy Głównej Policji właściwej do wykrywania i ścigania przestępstw popełnionych przez policjantów złożony po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego.

7. Wniosek wymieniony w ust. 6, zawiera uzasadnienie oraz opis planowanej weryfikacji i jest rozpoznawany przez sąd okręgowy z uwzględnieniem przepisów dotyczących przekazywania, przechowywania, udostępniania informacji niejawnych, oraz odpowiednich przepisów wydanych na podstawie art. 181 § 2 Kodeksu postępowania karnego.