Dotychczasowe przepisy przyznawały obwinionym w postępowaniu dyscyplinarnym prawo do wyboru obrońcy, ograniczając jednak możliwość takiego wyboru do funkcjonariuszy danej służby. Rzecznik praw obywatelskich zaskarżył te przepisy do Trybunału Konstytucyjnego. Wskazał on, że odebranie funkcjonariuszom uprawnienia do ustanowienia profesjonalnego obrońcy uniemożliwia wykorzystywanie prawa do obrony (w sensie formalnym) zagwarantowanego każdemu w art. 42 ust. 2 konstytucji.

– Chociaż nie ulega wątpliwości, że postępowania karnego, o którym mowa art. 42 ust. 2 konstytucji, nie można utożsamiać z postępowaniem dyscyplinarnym, to jednak jej gwarancje znajdują zastosowanie także do postępowania dyscyplinarnego. Zasady te odnoszą się bowiem do wszelkich postępowań represyjnych, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji, a więc także postępowań dyscyplinarnych – uzasadniał Trybunał.

Obrona ograniczona wyłącznie do pomocy innego funkcjonariusza nie gwarantuje – nawet przy dołożeniu przez niego najwyższej staranności – należytego poziomu obrony obwinionego, którą zapewnić może zawodowy prawnik.

Funkcjonariusze Straży Granicznej nie kryją zadowolenia. – To tej pory osoba, przeciwko której toczyło się postępowanie, miała ograniczone możliwości obrony. Dzięki adwokatowi będzie można skuteczniej dowodzić swoich racji – mówi rzecznik prasowy Straży Granicznej kapitan Jacek Sońta. W SG prowadzonych było w 2006 r. 167 postępowań dyscyplinarnych przeciwko funkcjonariuszom. W ubiegłym roku było ich 96.

Zdaniem mecenasa Piotra Sendeckiego, wiceprezesa Naczelnej Rady Adwokackiej, dobrze, że taka możliwość zostanie zapisana w ustawie, gdyż jest to tworzenie gwarancji do obrony także dla tej ewidentnie dyskryminowanej grupy. Pozbawienie prawa do obrony funkcjonariuszy tych służb wynikało bowiem ze źle rozumianego pojmowania tajemnicy państwowej. To naruszało nie tylko konstytucję, ale także europejską konwencję praw człowieka.

W chwili obecnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, mimo że nie ma zapisów w ustawach, w tym ustawie o Policji, nic nie stoi na przeszkodzie aby adwokat lub radca prawny uczestniczył w postępowaniu dyscyplinarnym.

Takie uprawnienia daje art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, który należy stosować bezpośrednio.

Ewentualna odmowa dopuszczenia do postępowania dyscyplinarnego adwokata lub radcy może być potraktowana jako ograniczenie  prawa do obrony, a w konsekwencji uchylenia przez sąd niekorzystnych decyzji podjętych wobec policjanta lub funkcjonariusza.

                                                                         /-/ podinsp. Andrzej Szary